พื้นฐานเกม
วัตถุประสงค์ของเกม
สองทีมแย่งกันยิงลูกลงห่วงของฝ่ายตรงข้าม ทีมที่ได้แต้มมากกว่าเมื่อหมดเวลาเป็นผู้ชนะ
คลังกติกา ฉบับแปลไทย
ค้นหากติกาบาสเกตบอลแบบเข้าใจง่าย — เลือกศึกษาได้ 3 ระดับ ตั้งแต่ เบื้องต้น · เชิงลึก · ฉบับเต็ม พร้อมแยก 5x5 และ 3x3 ชัดเจน อ้างอิงจาก FIBA Official Basketball Rules 2024
รายการกติกาบาสเกตบอล
พื้นฐานเกม
ทีม & จำนวนผู้เล่น
แต่ละทีมมีผู้เล่นในบัญชีได้ไม่เกิน 12 คน ลงสนามครั้งละ 5 คน
สนาม & อุปกรณ์
สนามแข่งขัน & เส้นสนาม
สนาม 28 x 15 เมตร ทุกเส้นกว้าง 5 ซม. — ปี 2026 อนุญาตให้ใช้สีเส้นได้ยืดหยุ่นขึ้น
สนาม & อุปกรณ์
อุปกรณ์ที่ต้องใช้ในการแข่ง
ต้องมีแป้น-ห่วง-ตาข่าย ลูกบาส นาฬิกาเกม นาฬิกายิง (shot clock) ป้ายคะแนน และสัญญาณเสียง
สนาม & อุปกรณ์
ชุดแข่ง & อุปกรณ์ผู้เล่น
เสื้อและกางเกงสีหลักเดียวกันทั้งทีม ถุงเท้าสีหลักเดียวกัน — ปี 2026 ตัดข้อกำหนดว่าถุงเท้าต้องมองเห็นได้ออก
เวลา & นาฬิกา
เวลาการแข่งขัน (4 ควอเตอร์ × 10 นาที)
เล่น 4 ควอเตอร์ ควอเตอร์ละ 10 นาที พักครึ่ง 15 นาที พักระหว่างควอเตอร์ 2 นาที
เวลา & นาฬิกา
การต่อเวลา (Overtime)
ถ้าหมดเวลาแล้วคะแนนเสมอ ต่อเวลาครั้งละ 5 นาที จนกว่าจะรู้ผล
เวลา & นาฬิกา
กฎ 5 วินาที (ส่งเข้าเล่น / ถูกประกบ)
ส่งลูกเข้าเล่นต้องภายใน 5 วินาที และผู้ถือบอลที่ถูกประกบใกล้ต้องเล่นบอลภายใน 5 วินาที
เวลา & นาฬิกา
กฎ 3 วินาที (ในเขตหวงห้าม)
ฝ่ายรุกห้ามยืนในเขตใต้แป้นฝ่ายตรงข้ามเกิน 3 วินาทีติดต่อกัน ขณะทีมครองบอลในแดนหน้า
เวลา & นาฬิกา
กฎ 8 วินาที (ข้ามแดน)
เมื่อได้บอลในแดนหลัง ต้องพาลูกข้ามเส้นกลางเข้าแดนหน้าภายใน 8 วินาที
เวลา & นาฬิกา
นาฬิกายิง (Shot clock) 24 / 14 วินาที
ฝ่ายครองบอลต้องยิงให้โดนห่วงภายใน 24 วินาที (รีเซ็ตเป็น 14 ในบางกรณี)
การครองบอล
ลูกบอลเป็น/ตาย (Live / Dead ball)
ลูกเป็นเมื่อเริ่มเล่น และตายเมื่อทำแต้ม ผู้ตัดสินเป่านกหวีด หรือหมดเวลา
การครองบอล
Jump ball & ลูกศรครองบอลสลับ
เริ่มเกมด้วยการกระโดดบอลที่วงกลมกลาง หลังจากนั้นสถานการณ์ลูกค้างใช้การครองบอลสลับกัน
การครองบอล
การครองบอลของทีม (Team control)
ทีมครองบอลเมื่อผู้เล่นถือ/เลี้ยง หรือมีลูกพร้อมส่งเข้าเล่น และสิ้นสุดเมื่ออีกฝ่ายได้บอลหรือลูกออกจากมือเพื่อยิง
การครองบอล
เอาบอลคืนแดนหลัง (Backcourt violation)
เมื่อทีมครองบอลอยู่แดนหน้าแล้ว ห้ามทำให้ลูกกลับไปแดนหลังของตนเอง
การเลี้ยง & เคลื่อนที่
เล่นด้วยมือเท่านั้น (Kick / Fist)
เล่นบอลด้วยมือเท่านั้น ห้ามตั้งใจเตะ บล็อกด้วยขา หรือชกลูกด้วยหมัด
การเลี้ยง & เคลื่อนที่
ออกนอกสนาม (Out of bounds)
ผู้เล่นหรือลูกแตะเส้นขอบหรือนอกเส้น = ออก ทีมที่แตะลูกเป็นคนสุดท้ายทำให้บอลออก
การเลี้ยง & เคลื่อนที่
การเลี้ยงลูก & Double dribble
เลี้ยงจบแล้วจับสองมือหรือหยุดเลี้ยง จะเลี้ยงใหม่อีกไม่ได้ — เว้นแต่เสียการครองบอลตามเงื่อนไขที่กำหนด
การเลี้ยง & เคลื่อนที่
การเดินผิดกติกา (Traveling) & Pivot
ถือลูกแล้วก้าวเท้ามากกว่าที่กติกาให้ = Traveling — เลี้ยงด้วยจึงจะเคลื่อนที่ได้อิสระ
การทำคะแนน
ท่าการยิงประตู (Act of shooting) — นิยามใหม่ปี 2026
จังหวะที่ถือว่ากำลังยิงประตู ปี 2026 แยกนิยามระหว่างการกระโดดยิงกับการพุ่งเข้าทำ และต้องอยู่ในแดนหน้า
การทำคะแนน
มูลค่าของแต้ม (2 / 3 / 1)
ยิงในเส้น 3 แต้ม = 2 แต้ม, นอกเส้น = 3 แต้ม, ฟรีโทรว์ = 1 แต้ม
การทำคะแนน
Goaltending & Interference
ห้ามแตะลูกที่กำลังตกลงห่วงเหนือระดับห่วง หรือแตะห่วง/แป้นขณะลูกสัมผัสห่วง
การปะทะ & การ์ด
หลักทรงกระบอก & แนวดิ่ง (Cylinder / Verticality)
ผู้เล่นมีสิทธิ์ในพื้นที่ทรงกระบอกของตนเองและพื้นที่เหนือหัวเมื่อกระโดดในแนวดิ่ง
การปะทะ & การ์ด
การตั้งรับที่ถูกต้อง & Charge vs Block
ฝ่ายรับตั้งตำแหน่งรับโดยหันหน้าเข้าหาคู่แข่งและมีสองเท้าบนพื้นก่อนเกิดปะทะ
การปะทะ & การ์ด
การสกรีน (Screening)
ตั้งสกรีนได้ถ้ายืนนิ่งสองเท้าบนพื้น — ถ้าขยับตอนปะทะหรือเว้นระยะไม่พอ = ผิด
การปะทะ & การ์ด
เขตครึ่งวงกลมห้ามชาร์จ (No-charge semi-circle)
ใต้ห่วงมีเขตครึ่งวงกลม ฝ่ายรับยืนในเขตนี้จะดึงฟาวล์ชาร์จจากฝ่ายรุกที่พุ่งเข้ายิงไม่ได้
ฟาวล์
ฟาวล์ส่วนตัว (Personal foul)
การสัมผัสคู่แข่งผิดกติกา เช่น ดึง ดัน ชาร์จ ขัดขา หรือกั้นทางผิดกติกา
ฟาวล์
ดับเบิลฟาวล์ (Double foul)
ผู้เล่นสองฝ่ายฟาวล์ใส่กันในเวลาใกล้เคียงกัน — หักล้างกัน ไม่มีใครได้ฟรีโทรว์
ฟาวล์
ฟาวล์เทคนิค (Technical foul) — แบ่ง 2 ประเภทตั้งแต่ปี 2026
ฟาวล์เรื่องพฤติกรรม ตั้งแต่ 1 ต.ค. 2026 แบ่งเป็นประเภท 1 (นับเข้าเกณฑ์ไล่ออกจากเกม) และประเภท 2 (ไม่นับ)
ฟาวล์
ฟาวล์ขัดขวางเกม (Disruptive foul) — ใหม่ปี 2026
ฟาวล์ใหม่แทนฟาวล์ไม่มีน้ำใจแบบเบา — ปะทะที่ยังไม่รุนแรง แต่ขัดจังหวะเกมและทำให้ฝ่ายตรงข้ามเสียเปรียบ
ฟาวล์
ฟาวล์รุนแรง (Flagrant foul) — ใหม่ปี 2026
ฟาวล์ที่ผิดเจตนารมณ์ของกีฬาและรุนแรงเกินกว่าฟาวล์ธรรมดา — นับเข้าเกณฑ์ไล่ออกจากเกม
ฟาวล์
ฟาวล์ไล่ออก (Disqualifying foul)
พฤติกรรมรุนแรงร้ายแรง เช่น ชกต่อย ทำร้าย — ถูกไล่ออกและต้องออกจากสนามทันที
ฟาวล์
การทะเลาะวิวาท (Fighting)
ผู้ที่ออกจากม้านั่งทีมระหว่างเกิดเหตุวิวาทจะถูกไล่ออก แม้ไม่ได้ลงไปร่วม
ฟาวล์
ฟาวล์ครบ 5 ครั้ง (Foul out)
ผู้เล่นที่ฟาวล์ครบ 5 ครั้งต้องออกจากเกมทันที
ฟาวล์
ฟาวล์ทีม & โบนัสฟรีโทรว์ (Bonus)
เมื่อทีมฟาวล์ครบ 4 ครั้งในควอเตอร์ ฟาวล์ครั้งต่อไปต่อผู้ไม่ได้ยิงจะได้ยิงฟรีโทรว์ 2 ลูก
การลงโทษ & ฟรีโทรว์
สถานการณ์พิเศษ (ลำดับบทลงโทษ)
เมื่อมีหลายบทลงโทษในจังหวะเดียว ต้องเรียงลำดับและหักล้างโทษที่เท่ากันก่อน
การลงโทษ & ฟรีโทรว์
การยิงฟรีโทรว์ (Free throws)
โอกาสยิงทำ 1 แต้มจากหลังเส้นยิงโทษโดยไม่มีใครป้องกัน ต้องยิงภายใน 5 วินาที
การลงโทษ & ฟรีโทรว์
การแก้ไขข้อผิดพลาด (Correctable errors)
ความผิดพลาดบางอย่าง เช่น ให้ฟรีโทรว์ผิดคน หรือคะแนนผิด สามารถแก้ไขได้ภายในเวลาที่กำหนด
เจ้าหน้าที่ & รีเพลย์
ผู้ตัดสิน & เจ้าหน้าที่โต๊ะ
มีผู้ตัดสินในสนาม (crew chief + umpire) และเจ้าหน้าที่โต๊ะ (ผู้บันทึก ผู้จับเวลา ผู้คุม shot clock)
เจ้าหน้าที่ & รีเพลย์
สัญญาณมือผู้ตัดสิน (Referees' signals)
ผู้ตัดสินใช้สัญญาณมือมาตรฐานสื่อสารการทำแต้ม การละเมิด ประเภทฟาวล์ และหมายเลขผู้เล่น
เจ้าหน้าที่ & รีเพลย์
รีเพลย์ (IRS) & Head coach's challenge
ผู้ตัดสินดูภาพรีเพลย์เพื่อตรวจสอบบางจังหวะ และหัวหน้าโค้ชขอท้าทาน (challenge) ได้ 1 ครั้ง/เกม
แปลและเรียบเรียงจาก FIBA Official Basketball Rules 2024 และ Official Interpretations (OBRI) — เนื้อหานี้สรุปเพื่อการศึกษา กรณีตัดสินจริงให้ยึดตามกติกาฉบับทางการของ FIBA